Prof. Kazimierz Sośnicki

Kazimierz Sośnicki (1883-1976),

Wychowanek prof. Kazimierza Twardowskiego twórcy tzw. lwowskiej szkoły filozoficznej, był uczonym o szerokich zainteresowaniach a w życiu wierny swoim poglądom i zasadom. W swojej działalności nauczycielskiej i naukowej zajmował się wieloma zagadnieniami z zakresu logiki, metodologii nauk, filozofii, teorii wychowania, pedagogiki ogólnej i dydaktyki, a także pedagogiki porównawczej. Profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Uniwersytetu Gdańskiego. Efektem tej wielostronnej aktywności, w której poczesne miejsce zajmowała piśmiennicza twórczość naukowa zwłaszcza pedagogiczna, było ponad 120 książek i publikacji naukowych.

Naukowe zainteresowania Sośnickiego skupiały się głównie na budowaniu pedagogiki jako nauki (co dzisiaj jest oczywiste, powszechnie zaakceptowane). Zmierzał on do określenia jej struktury przez znalezienie w rzeczywistości pedagogicznej treści istotnych, ogólnych. Traktując pedagogikę jako naukę filozoficzną, szukał dla niej wsparcia w epistemologii i logice. Stąd w dociekaniach naukowych ważne miejsce zajmują prace z dziedziny logiki i metodologii oraz krytyczne uwagi, rozprawy o kierunkach i systemach pedagogicznych. Przywiązywał olbrzymią wagę do jasności, prosty myśli i języka wypowiedzi, przejrzystej komunikacji, jednoznaczności stosowanych pojęć i terminologii,  co oczywiście wprost wywodzi się z tradycji szkoły filozoficznej lwowsko-warszawskiej Profesora Kazimierza Twardowskiego wywodzącej się z logicznego empiryzmu, anglosaskiej analitycznej filozofii i specyficznej metodologii myślenia. Nurt ten wraz z Kazimierzem Sośnickim położył nowe podstawy do konstrukcji filozofii społecznej , etyki i pedagogiki. To reprezentantom i tradycjom tej szkoły polska filozofia i nauki społeczne zawdzięczają wzorce, normy naukowości, krytyczne podstawy rzetelności badań, racjonalności i zdyscyplinowanej jasności w myśleniu i działaniu, budujące zarazem stabilny grunt myślowy dla "jedności społecznej" jak równocześnie podstawy dla przciwstawiającej się opozycji intelektualnej.

Pierwsza książka to Zarys logiki, wydany we Lwowie w 1923 r. (wyd. następne 1927r, 1929r) był to pierwszy podręcznik dla studiów nauczycielskich. Sztandarowym dziełem prof. Kazimierza Sośnickiego jak stwierdza prof. Czesław Kupisiewicz (członek rzeczywisty PAN) jest Dydaktyka ogólna, wydana w Toruniu w 1948. We wstępie do książki czytamy, że zagadnienia dydaktyki ogólnej autor stara się traktować porównawczo, "nie wdając się w ich wartościowanie". Wskutek tego książka "nie przedstawia żadnego systemu dydaktycznego, który by można uważać za jedynie uzasadniony i naukowy, ale stara się ująć różne systemy według ich wewnętrznego sensu...".


We Lwowie Sośnicki studiował filozofię, matematykę i fizykę, a w Paryżu – filozofię. Równocześnie studiował psychologię, ze szczególnym uwzględnieniem pedagogiki, w Sorbonie i College de France. Wyjeżdżał w celach naukowych do Berlina, Lipska, Wiednia i zurychu. Następnie ukończył studium pedagogiki w Instytucie Russa w Genewie. W tym właśnie okresie opracował podręcznik dla szkół średnich pt. Zarys logiki (1923), który doczekał się wielu wydań. Olbrzymią wartością tego podręcznika było i jest to, że uczy on jasności myślenia i precyzji wyrażania się. 

Od 1945 roku był profesorem i kierownikiem katedry pedagogiki w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W ostatnich latach przechodząc na emeryturę zamieszkał w Gdańsku w małym mieszkanku przy ul. Toruńskiej. Podjął tu wykłady z pedagogiki w WSP a po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego pracował w nim do 1975roku. Będąc już w tak podeszłym wieku, nadal pracując jako wykładowca i prowadząc seminaria magisterskie opublikował jeszcze ponad 30 znaczących publikacji w tym ostatnią publikację książkową czyli Teoria środków wychowania, opublikowana w Warszawie w 1973 r. Do samego końca zachował jasność myślenia i wypowiadania.

Kazimierz Sośnicki jako reprezentant pedagogiki filozoficznej sytuuje pedagogikę w kontekście innych nauk, z którymi jest powiązana wielowątkowo. Odwołując się do filozofii, logiki, psychologii, wskazuje, iż sens podstawowym założeniom wychowania nadaje dopiero rozwiązanie podstawowych zagadnień filozoficznych czyli istoty świata, człowieka i jego roli w tym świecie. Jako teoretyk ujawnia obszar zróżnicowania i obraz przemian, jakie na przełomie minionych wieków XIX i XX dają się zobaczyć i odczytać w europejskim myśleniu o wychowaniu.  Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1966, to dzieło unikalne w swej klasie, na które chyba wszyscy czekali a które do dziś nie znalazło godnego kontynuatora o ostatnie 50 lat pedagogiki europejskiej.

 

kontakt